Oleh Dato' Dr. Bryant Yap Ceong Cur, Pengasas dan Pengarah Urusan Klinik Yap & Partners Malaysia dan Pakar Perubatan Penjagaan Kesihatan Primer

Selama bertahun-tahun, kebersihan wanita sering dikaitkan dengan keperluan untuk membunuh sebanyak mungkin bakteria di kawasan intim. Persepsi ini menyebabkan produk yang mendakwa mampu “membunuh 99.99% kuman” atau memberikan pembersihan lebih menyeluruh menjadi pilihan ramai. Namun, pemahaman saintifik mengenai kesihatan intim semakin berkembang dan menunjukkan bahawa tidak semua bakteria perlu disingkirkan kerana sebahagiannya memainkan peranan penting dalam mengekalkan keseimbangan semula jadi tubuh.

Bahagian intim wanita mempunyai ekosistem mikroorganisma tersendiri yang mampu mengekalkan keseimbangannya tanpa memerlukan pencucian dalaman. Berbeza dengan tanggapan bahawa kawasan intim perlu sentiasa steril, mikroorganisma semula jadi sebenarnya membantu melindungi kesihatan wanita. Oleh itu, penjagaan intim yang baik bukan semata-mata mengenai membuang bakteria, tetapi turut melibatkan usaha memelihara bakteria yang bermanfaat.

Antara mikroorganisma utama ialah Lactobacillus, yang dikenali sebagai bakteria baik. Bakteria ini membantu mengekalkan tahap keasidan atau pH kawasan intim pada tahap yang sesuai, lazimnya sekitar 3.8 hingga 4.5. Persekitaran yang sedikit berasid ini berperanan sebagai salah satu mekanisme pertahanan semula jadi badan dengan membantu mengehadkan pertumbuhan mikroorganisma yang berpotensi memudaratkan.

Keseimbangan mikrobiom intim bagaimanapun boleh berubah akibat pelbagai faktor seperti turun naik hormon, kitaran haid, tekanan, pengambilan ubat tertentu, gaya hidup serta rutin penjagaan intim. Apabila keseimbangan tersebut terganggu, sesetengah wanita mungkin mengalami gejala seperti kegatalan, kekeringan, perubahan pada keputihan, bau yang kurang menyenangkan atau rasa tidak selesa.

Masalah juga boleh timbul apabila amalan kebersihan dilakukan secara berlebihan. Penggunaan produk yang terlalu kuat, pewangi tertentu, bahan berasaskan alkohol atau produk antibakteria secara kerap boleh mengganggu persekitaran semula jadi kawasan intim. Begitu juga dengan amalan mencuci bahagian dalaman seperti douching, yang tidak semestinya memberikan perlindungan tambahan dan dalam keadaan tertentu boleh menjejaskan keseimbangan mikrobiom.

Ketidakseimbangan mikrobiom intim dikaitkan dengan beberapa keadaan seperti vaginosis bakteria (BV), jangkitan yis dan jangkitan saluran kencing (UTI), walaupun keadaan tersebut boleh dipengaruhi oleh pelbagai faktor lain. Justeru, masalah kesihatan intim yang berulang tidak semestinya berpunca daripada kebersihan yang tidak mencukupi. Dalam sesetengah keadaan, rutin pencucian yang terlalu agresif juga boleh menjadi salah satu faktor yang mengganggu keseimbangan semula jadi.

Di Malaysia, kesedaran mengenai kesihatan intim wanita masih perlu dipertingkatkan memandangkan masalah seperti vaginitis merupakan antara isu yang boleh menjejaskan kesejahteraan wanita. Pemahaman yang lebih baik mengenai mikrobiom intim dapat membantu wanita membuat pilihan penjagaan yang lebih tepat serta mengelakkan amalan yang berpotensi memudaratkan.

Menurut Dato' Dr. Bryant Yap, Pengerusi Eksekutif dan Ketua Pegawai Eksekutif Klinik Yap & Partners Malaysia, masalah seperti vaginosis bakteria, jangkitan saluran kencing berulang dan pelbagai isu kesihatan intim sering ditemui dalam amalan penjagaan primer. Beliau menekankan bahawa peningkatan pemahaman mengenai mikrobiom intim turut memberi perhatian kepada kepentingan memelihara bakteria baik seperti Lactobacillus serta menyokong mekanisme pertahanan semula jadi tubuh.

Seiring dengan perkembangan penyelidikan mengenai mikrobiom, pendekatan terhadap penjagaan intim juga semakin berubah daripada konsep “lebih bersih adalah lebih baik” kepada penjagaan yang lebih seimbang. Penyelidik dan inovator kini meneroka penyelesaian yang lebih mesra mikrobiom, termasuk pendekatan yang menyasarkan mikroorganisma berbahaya tanpa mengganggu bakteria bermanfaat.

Pada asasnya, kesihatan intim yang baik tidak memerlukan kawasan tersebut berada dalam keadaan steril sepanjang masa. Wanita boleh menyokong keseimbangan semula jadi tubuh dengan mengelakkan produk pencuci yang terlalu keras, tidak melakukan pencucian dalaman kecuali atas nasihat profesional kesihatan dan memilih produk penjagaan yang lembut. Sekiranya berlaku kegatalan, perubahan keputihan, bau luar biasa, kesakitan atau ketidakselesaan yang berterusan, mendapatkan nasihat daripada doktor adalah langkah yang lebih sesuai berbanding meningkatkan rutin pencucian.